• Een stemmig beeld van Zaanstad

    Harrie van der Laan

Nieuwe gemeenteraad

ZAANSTAD Met het rode potlood is het politieke landschap in Zaanstad in één keer volledig door elkaar geschud. Dat er wat zou veranderen was te verwachten. Nog nooit hebben zoveel partijen in Zaanstad meegedaan aan de verkiezingen.

Door Marianne Dane

WINNAARS De VVD, ROSA en GROENLINKS zijn de grote winnaars van de verkiezingen. Alle drie kregen er een zetel bij. Een knappe prestatie gezien de deelname van veel nieuwe partijen. Hoe verklaren ze hun succes? De VVD en GROENLINKS erkennen dat ze wellicht profijt hebben gehad van de populariteit van hun landelijke leiders. Toch zijn ze ook overtuigd van hun eigen bijdragen. Tjeerd Rienstra (VVD): "De afgelopen vier jaar zijn we actief de buurten in gegaan om te zien en horen wat er speelt. Dat hebben we in ons verkiezingsprogramma opgenomen."

AFGESTRAFT Lokale partijen (zoals ROSA) doen het al jaren landelijk goed. Dit geldt niet voor de overige lokale partijen in Zaanstad. De POV heeft zich weliswaar met 4 zetels gehandhaafd, maar De Volkstem, ZIP en ZVI keren niet terug in de gemeenteraad. Maikel Kat splitste zich vlak na de gemeenteraadsverkiezingen van 2014 af van de SP en ging onder eigen naam (De Volkstem) verder. De ZVI (voorheen ZOG) kent een jarenlange geschiedenis van interne ruzies en het lijkt erop dat ze hiervoor door de kiezer zijn afgestraft.

PECHTHOLD EFFECT Ook groot verlies voor D66 en de SP. Beiden verliezen twee zetels en komen nu uit op 3 zetels. D66 heeft in het hele land te lijden gehad van het Pechtold effect. Dat uitgerekend zij mede hebben ingestemd met afschaffing van het raadgevend referendum viel lastig aan de kiezers uit te leggen. Lijsttrekker Sanna Munnikendam (D66) zag het verlies al aankomen: "We hebben tien keer op rij de verkiezingen gewonnen, nu verliezen we." De PvdA, Democratisch Zaanstad en ChristenUnie verloren 1 zetel en staan nu op 4 zetels (PvdA), 3 zetels (DZ) en 1 zetel (ChristenUnie).

NIEUWKOMERS PVV, DENK en de Partij voor de Dieren deden voor het eerst mee aan de gemeenteraadsverkiezingen. Alle drie is het gelukt om een plek in de gemeenteraad te veroveren: De PVV met 3 zetels, DENK met 2 zetels en de Partij voor de Dieren met 1 zetel. De komst van de PVV en DENK in de gemeenteraad baart veel mensen zorgen. Krijgen we nu een (anti)Islamitische agenda in Zaanstad? En hoe zit het met het lijntje tussen DENK en Istanbul? Sebnem Pancar (DENK): "Dit zijn vooroordelen. We vinden wederzijdse acceptatie belangrijker dan integratie, maar we doen ons werk onafhankelijk en voor alle Zaankanters."

LASTIG FORMEREN Met de enorme versnippering wordt het steeds lastiger om een college te vormen. De tijd dat twee of drie partijen het voor het zeggen hadden is allang voorbij. De gemeenteraad telt nu 13 partijen en er zijn minstens 5 partijen nodig om een meerderheidscollege te vormen. Alle partijen hebben elkaar nodig om hun standpunten te kunnen verwezenlijken en dat was goed te merken tijdens het Interpretatiedebat, waar de nieuwe gemeenteraadsleden voor het eerst bijeen kwamen. Niets dan vriendelijke woorden voor elkaar. Aan de VVD (de grootste partij) de uitdagende taak om te proberen een college te vormen.