• Werk van Jan Kruijver.

    Zaansche Molen

De erfenis van Jan Kruijver vanaf 19 mei in Molenmuseum

ZAANSTREEK De tentoonstelling 'Verdwenen Zaanstreek, de erfenis van Jan Kruijver', wordt zaterdag 19 mei om 15.00 uur geopend in het Molenmuseum. Lex Kruijver, achterkleinzoon van Jan, neemt het officiële gedeelte voor zijn rekening.

In de overzichtstentoonstelling in het Molenmuseum zijn voor het eerst sinds 70 jaar werken van Kruijver bijeengebracht. De enthousiaste medewerking van molenkenner Ron Couwenhoven was cruciaal bij de totstandkoming van de expositie. Tijdens diens onderzoek doken er maar liefst 150 onbekende werken van Kruijver op. Een aantal ervan is te zien tijdens de tentoonstelling en worden dus voor de eerste keer aan het publiek getoond. Het oeuvre van Kruijver is zo omvangrijk dat Couwenhoven vermoedt dat er nog veel meer werken van hem zullen opduiken.

Als Frans Mars en Pieter Boorsma de vaders zijn van De Zaansche Molen, dan is de molenmakerszoon Jan Kruijver (1869-1950) de grootvader. Onvermoeibaar legde deze huisschilder talloze panden en molens vast vóórdat deze door de slopershamer werden geveld. En dat slopen nam epidemische vormen aan gedurende het lange leven van Kruijver. In navolging van deze pionier stelden ook mensen als Gerrit Mol, Remmet Ouwejan, Buschenhenke en Frans Mars zich ten doel de verdwijnende Zaanstreek in woord en beeld te vangen. De huisschilder Kruijver was in zijn hart vooral kunstschilder, aquarellist, tekenaar en historicus. Voor zijn tekeningen en schilderijen bestond van oudsher veel belangstelling, en de maker gaf ze graag weg. Zijn vriend Frans Mars noemde ze 'Kruijvertjes', vanwege de herkenbaarheid en de topografische nauwkeurigheid.

Naast potlood en penseel hanteerde Kruijver ook de pen met vaardige hand. Hij schreef talloze artikelen over de Zaanse geschiedenis in de dagbladen De Zaanlander en De Typhoon. Een bundeling daarvan verscheen in het boek De pelmolens in het Oostzijderveld (1925). Grote betrokkenheid bij de Zaanse molens spreekt uit het Molenboek van Gesloopte Molens uit 1909. Het is een uniek exemplaar waarin Kruijver gesloopte molens afbeeldde en beschreef. Bij de oprichting in 1925 schonk Kruijver het unieke boek aan De Zaansche Molen. Uiteraard maakt het boekwerk deel uit van de huidige tentoonstelling.

Jan Kruijver was beeldend kunstenaar, schilder, aquarellist, tekenaar en historicus. Kruijver was huisschilder van beroep en voerde als zodanig een bedrijf in compagnonschap. In de Zaanstreek werd hij vooral bekend door zijn tekeningen en schilderijen van oud-Zaandam, die een grote topografische nauwkeurigheid vertonen. Ook over zijn eigen leven legde hij veel vast in handschriften die zijn terug gevonden.

Bij de tentoonstelling verschijnt een compleet boek over leven en werk van Jan Kruijver; Verdwenen Zaanstreek, De erfenis van Jan Kruijver (€ 24,95)