• Johan Lok

De Waterdief

Het boek lag al een poosje op de stapel om gelezen te worden: Zaanse Verhalen - De Plekkers van de Pet en andere molenverhalen, geschreven door Ron Couwenhoven en uitgegeven door Stichting Uitgeverij Noord-Holland uit Wormer.

Ron mag zich een expert noemen op het gebied van de Zaanse windmolenindustrie. Hij schreef eerder bijvoorbeeld het boek 1100 Zaanse Molens.

In Zaanse Verhalen - De Plekkers van de Pet gaat het niet alleen over de in 1937 gesloopte paltrokmolen De Pet. Ron behandelt meerdere molens, zoals ook watermolen De Waterdief in Busch en Dam. Die werd gebouwd in 1731. Dat gebeurde op de Dam bij de Ham in Krommenie. De molen, die in eerste instantie overigens De Slof zou gaan heten, was bedoeld om het waterpeil op niveau te houden. Een bijzondere watermolen dus, want normaal werden deze immers gebruikt om polders van water te ontlasten. De Waterdief was juist een inmaler. Hij pompte dus water in, in plaats van uit. Water van De Ham werd door de molen naar De Kil in Assendelft gemalen, om op die manier de ingepolderde landen van de voormalige Wijkermeer van water te voorzien.

De bouw veroorzaakte in Krommenie nogal wat protest. Kooplieden uit ons dorp maakten namelijk bezwaar tegen de roof van water. Water dat zij nodig hadden voor papiermolen De Mol en de zeildoekweverijen in Krommenie. Ook de poldermeester van de Wouderpolder en de schepenen en vroedschappen van Krommeniedijk kwamen in verzet tegen de bouw van de molen. Vergeefs, zo bleek. In 1732 werd De Waterdief gewoon gebouwd en achteraf bleek de verwachte ondergang van de zeildoekproductie enorm mee te vallen.

De Waterdief zou vervolgens 188 jaar in bedrijf blijven, met Piet Noom als laatste molenaar op de molen. In 1926 werd hij afgebroken en vervangen door een klein elektrisch gemaaltje.

Er zijn overigens plannen om De Waterdief te herbouwen, zo meldt Ron in zijn boek. Vorig jaar werd daarvoor door aannemer Rob van den Berg bij de gemeente Uitgeest een vergunning aangevraagd. Wellicht valt er ooit dus wel weer te genieten van de molen.

Voor wie geïnteresseerd is in Zaanse molens is het boek van Ron een must. Want ook andere molens komen daarin aan bod. Zo stuitte Ron tijdens het onderzoek dat hij deed voor dit boek bijvoorbeeld op 13 molens waarvan het bestaan tot dan toe niet bekend was. Het aanschaffen waard dus: De Plekkers van de Pet en andere molenverhalen.